Alevilik Sözlüğü
Dede
Diğer adları: Dedelik, Ocak dedesi
Ocak soyundan gelen, cemi yöneten, taliplerine yol gösteren ve topluluk içindeki anlaşmazlıkları çözen Alevi inanç önderi.
Dede, Alevi toplumunda dinsel önderlik yapan kişidir. Geleneksel anlayışa göre dedeler, soylarını Ehl-i Beyt'e ya da büyük erenlere dayandıran ocaklardan gelir. Her dedenin, soydan soya bağlı olduğu talipleri vardır.
Dede cemi yönetir, ikrar alır, musahiplik bağı kurar, görgü cemini yürütür, gülbank okur ve cenaze erkânını yerine getirir. Bunun yanında talipleri arasındaki anlaşmazlıkları çözen bir hakem, yolun bilgisini aktaran bir öğretmendir. Dedelik makamını yürütmeye 'dedelik' denir.
Kentleşme ve göçle birlikte dedeliğin işleyişi değişmiştir. Bugün soy koşulunun yanında bilgi ve yeterlilik de tartışılmakta, bazı kurumlar dedelik eğitimi vermektedir; bu konuda ocaklar ve kurumlar arasında farklı yaklaşımlar vardır.
Kaynak: aleviansiklopedisi.com · aleviansiklopedisi.com · islamansiklopedisi.org.tr