Alevilik Sözlüğü
Dört kapı kırk makam
Diğer adları: 4 kapı 40 makam, Dört kapı, Kırk makam
Şeriat, tarikat, marifet ve hakikat kapılarından ve her kapıdaki onar makamdan oluşan manevi olgunlaşma basamakları.
Dört kapı kırk makam, Alevi-Bektaşi öğretisinin olgunlaşma şemasıdır. Dört kapı şeriat, tarikat, marifet ve hakikattir; her kapının on makamı vardır ve toplam kırk basamak insan-ı kâmil olma yolunu gösterir.
Öğreti en derli toplu biçimde Hacı Bektaş Veli'ye atfedilen Makalat'ta yer alır, Buyruk metinlerinde ve deyişlerde de işlenir. Araştırmacılar benzer bir şemanın Ahmed Yesevi geleneğinde de bulunduğuna dikkat çeker.
Makamların adları ve sıralaması kaynaklar arasında küçük farklılıklar gösterir. Kapıların birbirine göre ağırlığı da farklı yorumlanır; kimi Alevi yorumları yolun özünü tarikat, marifet ve hakikat kapılarında görür.
Kaynak: aleviansiklopedisi.com · dergipark.org.tr · dergipark.org.tr