- Ocak merkezi
- Güneydoğu Anadolu (Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa) ve çevresi; göçlerle batı illeri
- Bölge
- Güneydoğu Anadolu (Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa) ve çevresi; göçlerle batı illeri
- Soy / silsile
- Kaynaklarda Vefaî şeyhi olarak tanımlanan Dede Garkın'a dayandırılır; ocak belgelerinde şecere ve hilafet icazetnameleri bulunur
- Diğer adları
- Dede Kargın Ocağı, Dede Karkın Ocağı
Kurucusu 12. yüzyıl sonu ile 13. yüzyıl başında yaşamış bir Vefaî şeyhine dayandırılan, Güneydoğu Anadolu'da kökleşmiş ve mürşit ocağı olarak anılan erken dönem ocaklarından biri.
Ocak, adını Menâkıbu'l-Kudsiyye ve Velâyetnâme gibi menkıbe kaynaklarında geçen Dede Garkın'dan alır. Araştırmalar onu Anadolu'nun Türkleşmesinde etkili olmuş bir Vefaî şeyhi olarak tanımlar; hayatı menkıbelerle iç içe geçtiği için tarihî bilgiler sınırlıdır. Maraş, Mardin ve Hamid sancaklarına ait tahrir defterleri üzerinden yapılan bir çalışma, Mardin'e bağlı Beriyyecik nahiyesindeki Dede Karkın köyünde onun adına bir zaviye ve türbe kaydı tespit etmiştir.
Yazılı belgeler ve saha çalışmaları, ocağa mensup dede ve talip topluluklarının en eski yerleşim alanının Güneydoğu Anadolu olduğunu gösterir. Mardin, Şanlıurfa ve Diyarbakır ocağın tarihsel olarak yapılandığı ilk yerleşim yerlerinin başında gelir. Diyarbakır'daki kolun merkezi Büyükkadı köyüdür ve buradaki mensuplar Musul'dan geldiklerini anlatır; tahrir kayıtlarında geçen Dede Karkın köyü bugün Dedeköy olarak bilinir ve burada ocak önderlerinden birine ait bir türbe bulunur.
Kaynaklarda ocak mürşit ocakları arasında sayılır. Diyarbakır kolundaki dede ailelerinin arşivinden alınan bir şecerename ile bir hilafet icazetnamesi yayımlanmış; bu belgeler tapu tahrir kayıtları ve saha görüşmeleriyle birlikte değerlendirilerek ocağın dede-dede ve dede-talip ilişkileri içindeki etki alanı ve bugünkü durumu incelenmiştir.
Ocak bilgileri kaynaklara ve ocak mensuplarının aktardıklarına dayanır. Ekleme ya da düzeltme için bize yazın.