Ozan / Âşık
Kaygusuz Abdal
? – y. 1444 · Gaybî
Abdal Musa'nın dervişi, Alevi-Bektaşi edebiyatının kurucusu sayılan şair. Budalanâme, Gevhernâme ve Dilgüşâ gibi eserleri, cesur ve mizahi şathiyeleriyle tanınır.
Kaygusuz Abdal 14. yüzyılın ikinci yarısında doğdu. Hayatına dair tarihî kayıt bulunmaz; bilinenler, ölümünden muhtemelen bir buçuk asır sonra yazılan anonim menâkıbnâmesine ve eserlerindeki ipuçlarına dayanır. Bu menâkıbnâmeye göre Alaiye sancak beyinin oğludur ve asıl adı Gaybî'dir. İyi bir eğitim almış, binicilik, okçuluk ve kılıç kullanmada usta bir genç olarak tanıtılır.
Menkıbeye göre bir av sırasında vurduğu geyiği izleyerek Elmalı'daki Abdal Musa dergâhına ulaşır. Abdal Musa'nın, Gaybî'nin attığı oku kendi koltuğunun altından çıkarıp göstermesi üzerine ona bağlanır ve şeyhinden Kaygusuz mahlasını alır. Uzun yıllar dergâhta hizmet ettikten sonra hac ve Mısır yolculuklarına çıktığı anlatılır. Mısır Bektaşilerinin geleneğine göre Kahire'deki Kasrü'l-Ayn dergâhında irşat faaliyetinde bulunmuş ve 1444'te orada vefat etmiştir; bu bilgi yazılı bir belgeye dayanmaz.
Alevi-Bektaşi edebiyatının kurucusu kabul edilir. Hem manzum hem mensur eserler verdi. Budalanâme, Gevhernâme, Kitâb-ı Miglâte, Dilgüşâ, Vücudnâme ve Sarâynâme adlı eserleri ile bir divanı bilinir. Şathiyelerinde dinî kavramları mizahi ve sorgulayıcı bir dille ele alması, onu kendi çağında ve sonrasında özgün bir sese dönüştürmüştür.
Nefesleri yüzyıllardır cemlerde ve Bektaşi meclislerinde okunur. Abdal geleneğinin en önemli temsilcilerinden biri olarak kendisinden sonra gelen pek çok Alevi-Bektaşi şairine örnek olmuştur.
Deyişleri 3
-
1
Dervişlik hırkada tacda değildir
Dervişlik hırkada tacda değildir…
-
2
Suâl ettim bu gün ben bir dolaba (Dolabnâme)
Suâl ettim bu gün ben bir dolaba…
-
3
Tama'ımız ne azadır ne çoğa
Tama’ımız ne azadır ne çoğa…
Sözlerinden
“Dostla dost ol; yabancı aradan çıksın.”
“Aşk ile bakan gözde, gönle perde ve örtü yoktur.”
“Allah'ı bilen kişi O'nun birliğine hayran olur, bütün halkın esenliğini sever.”
“Gönlünü her hayale bağlama; deniz isen damla gibi çağlama.”
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.