Seyyid Ali Sultan

Seyyid Ali Sultan, Kızıl Deli adıyla da tanınır. Hayatına dair bilgilerin temel kaynağı Velâyetnâme-i Seyyid Ali Sultan adlı eserdir. Bu esere göre Horasan'da gördüğü bir rüya üzerine kırk arkadaşıyla birlikte Rumeli'deki fetihlere katılmak için yola çıktı ve yolda Hacı Bektaş Veli'nin dergâhına uğradı. Araştırmacılar, Hacı Bektaş ile böyle bir görüşmenin kronolojik olarak mümkün olmadığını, anlatının sonraki dönemdeki Bektaşi bağlantısını yansıttığını belirtir.

Soyu hakkında farklı rivayetler vardır. Bir Çelebi kaynağı onu Hacı Bektaş Veli ile Kadıncık Ana'nın oğlu olarak gösterir; ancak tarihçilerin çoğu Hacı Bektaş'ın evlenmediğini kabul eder. Onu Horasan erenlerinden Seyyid Hüseyin Ata'nın oğlu sayan görüş ise belgelerle ve velâyetnâme nüshalarıyla desteklenmez.

Velâyetnâme'deki olaylar onun Orhan Gazi, I. Murad ve Yıldırım Bayezid dönemlerini gördüğünü düşündürür. Musa Çelebi dönemine ait bir belge 1412'de hayatta olduğunu gösterir; ölüm tarihi bilinmemektedir.

Rumeli'deki fetihlere katıldıktan sonra Dimetoka yakınında, Kızıldeli adlı çayın kıyısında bir tekke kurdu. Araştırmacılar onu Vefai-Kalenderi çevreden gelen bir derviş olarak tanımlar. Tekke zamanla Rumeli Bektaşiliğinin en etkili merkezlerinden biri oldu. Bektaşi geleneği Balım Sultan'ı da bu tekkeyle ilişkilendirir; Seyyid Ali Sultan'ın Bektaşilikteki büyük yerinin Balım Sultan'ın etkisiyle pekiştiği düşünülür.

Virani deyişlerinde onu Rum erenlerinin şahı olarak över; Pir Sultan Abdal ve Kul Himmet gibi Alevi-Bektaşi ozanlarının nefeslerinde de adı geçer. Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan tekkesi ve türbesi ziyaretgâh olmayı sürdürmektedir.