Hacı Bektaş Veli

Hacı Bektaş Veli, 13. yüzyılda Anadolu'da yaşamış bir Türkmen şeyhidir. Geleneğe göre Horasan'ın Nişabur şehrinde doğdu ve Ahmed Yesevi'nin manevi mirasını taşıyan Lokman Perende'den eğitim aldı. Moğol istilasının yaşandığı yıllarda Anadolu'ya geçerek bugünkü Hacıbektaş ilçesinin bulunduğu Sulucakarahöyük'e yerleşti. Hayatına dair bilgilerin önemli bir kısmı, ölümünden yaklaşık iki yüz yıl sonra yazıya geçirildiği düşünülen Vilâyetnâme'ye dayanır; tarihçi Âşıkpaşazâde ise onun Baba İlyas'ın müridi olduğunu kaydeder.

Vilâyetnâme'deki menkıbelere göre Anadolu'ya bir güvercin donunda gelmiş, Anadolu erenleri onu sınamak istemiş, Karaca Ahmed gibi erenlerle karşılaşmış ve Kadıncık Ana onun yakın çevresinde yer almıştır. Bu anlatılar tarihî bilgi olmaktan çok, onun halk gönlündeki yerini yansıtan menkıbelerdir.

Alevi-Bektaşi yolunda Hünkâr olarak anılır ve yolun piri kabul edilir. Pek çok ocak ve dede, yol ya da soy bağıyla kendisini ona dayandırır. Bektaşilik ise sonraki yüzyıllarda, özellikle Balım Sultan döneminde kurumsal bir yapıya kavuştu. Arapça yazıldığı ve sonra Türkçeye çevrildiği düşünülen Makâlât başta olmak üzere bazı eserler ona nispet edilir. Eline, beline ve diline sahip olmayı öğütleyen ahlak ilkesi onun adıyla birlikte anılır.

1271 yılı civarında vefat ettiği kabul edilir. Türbesi ve dergâhı Hacıbektaş'tadır; dergâh 1925'te tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla kapandı, 1964'ten bu yana müze olarak ziyarete açıktır. Her yıl ağustos ayında Hacıbektaş'ta düzenlenen anma törenleri, Alevi-Bektaşi toplumunun en büyük buluşmalarından biridir.