Alevilik Sözlüğü
Şah-ı Merdan
Diğer adları: Şahımerdan, Şahmerdan
Hz. Ali'nin deyiş, gülbank ve cenknamelerde sık geçen lakabı; Farsça merdân, Arapça ricâl kelimesi gibi 'erler, yiğitler' anlamındadır.
Farsçada merdân kelimesi, Arapçada 'erkekler; mert ve yiğitler' anlamına gelen ricâl karşılığında kullanılır; tasavvuftaki ricâlü'l-gayb tabiri Farsçada merdân-ı gayb diye geçer. Şah-ı Merdan Hz. Ali'nin lakaplarından biridir; bu yüzden halk arasında 'Şah' denince ilk akla gelen de odur.
Hz. Ali cenknamelerinde Ali; Şah-ı Merdân, Şîr-i Yezdân, Haydar-ı Kerrâr gibi künyelerle anılır. Bu adlar onun savaşçı kimliğiyle ve aslan simgesiyle bağlantılıdır. Manzum cenknamelerde Şah-ı Merdan aynı zamanda sabrı, cömertliği ve öfkesine hâkim oluşuyla anlatılan bir fütüvvet önderidir.
Lakap Alevi erkânında da yaşar. Tahtacı Alevileri arasında derlenen cem gülbanklarında 'Şahmerdan yardımcımız ola', 'Delillerimiz Şahımerdan delili ola' gibi dualar okunur; cemde serilen döşeğe de 'Şah-ı Merdan döşeği' denir.