Alevilik Sözlüğü
Şed
Diğer adları: Şedd, Şed kuşanma
Fütüvvet, Ahilik ve tarikat geleneklerinde yola giren kişiye törenle kuşak ya da kemer bağlanması; kişinin yola bağlandığının ve hizmete söz verdiğinin simgesidir.
Şedd sözlükte yün ya da pamuktan örülen bağ, kemer, kuşak, peştamal demektir. Fütüvvet ehli ve tarikat mensupları özel bir törenle şed kuşanır; buna Türkçede 'şed bağlamak' ya da 'bel bağlamak' da denir. Fütüvvetnamelere göre şed Cebrail eliyle Hz. Peygamber'e, ondan Hz. Ali'ye ulaşmış; Selman-ı Fârisî de Hz. Ali'nin emriyle başkalarına şed bağlamıştır.
Mevlevîlik ve Bektaşîlikte görülen şed kuşanma, fütüvvet ve Ahi geleneğinin bir yansıması sayılır. Bektaşîlikte tığbend şeddin bir başka şeklidir; tığbende atılan üç düğüm Allah-Muhammed-Ali üçlüsüne ve 'eline, diline, beline sahip olma' ilkesine yorulur.
Fütüvvetnamelerde şed kuşatma töreninde okunan icazet tercümanları biçim ve anlam bakımından Bektaşi nefes ve tercümanlarına benzer.