Ağuçan Ocağı

Ocağın adı halk anlatısında bir zehir sınamasına bağlanır: rivayete göre kurucu kardeşlerden biri kendisine sunulan zehri (ağu) içmiş, zarar görmeden geri çıkarmış ve soy bu yüzden "Ağu İçen" diye anılmıştır. Başka bir sözlü anlatı ocağı Velâyetnâme'deki Karadonlu Can Baba'ya bağlar; Alevi Ansiklopedisi bu ikinci anlatıyı, 19. yüzyılda Çelebi etkisinin artmasıyla bazı doğu ocaklarının Bektaşi menkıbelerine bağlanma eğilimiyle açıklar.

Merkez konusunda kaynaklar ikiye ayrılır: Elazığ'daki Sün köyü (ocağın büyük kardeşinin gömülü olduğuna inanılır) ile Hozat'taki Karabakır (Bargıni) köyü. Kardeşlere atfedilen bir yatır Çemişgezek Ulukale köyü yakınındadır. 19. ve 20. yüzyıllarda ocağın kolları Adıyaman, Elbistan, Amasya Göynücek ve Malatya Yeşilyurt'a yayılmış; Diyarbakır'da da dedeleri bulunmaktadır; Elbistan'daki Kantarma köyünde Sinemilli ocağı talipleri arasında da Ağuçan dedeleri yaşar. Diyarbakır kolu dışında ocak dede ve taliplerinin ana dili tarihsel olarak Kürtçedir, günümüzde birçoğu Türkçeye geçmiştir.

Diyarbakır kolundan alınan ve 1150 tarihini taşıyan bir şecere, yayımlanmış ocak belgeleri arasında en eski tarihli olarak değerlendirilmiş, silsilesinin diğer şecerelerden farklı olduğu belirtilmiştir. Kaynaklar ocağı ilk evre ocaklar arasında ve özellikle Dersim'de mürşit ocağı olarak gösterir. Malatya Arguvan'daki İmam Zeynel Abidin (Mineyik) Ocağı ile ortak bir kökten ayrıldığı düşünülmektedir.