Sefil Ali

Sefil Ali, 1847'de Çorum'un Boğazkale ilçesine bağlı Yazır köyünde doğdu. Asıl adı Ali'dir; ailesi Türkmen kökenli olup yörede Devecioğulları diye bilinen bir sülaledendir. Anne ve babasını çocukken bir salgında kaybetti. Kaynaklarda okuma yazma bilmediği aktarılır; çocukluk yıllarında köyde çobanlık yaptı.

Âşıklığının, rüyada pir elinden içilen bade ile başladığı anlatılır. Bu rivayete göre köyün sığırlarını güttüğü bir gün çeşme başında uyuyakalır; rüyasında büyük bir kazanın başında duran Kızıldeli Sultan, yani Seyyid Ali Sultan ona bir dolu sunar. Uyandığında elindeki değneği saz gibi tutarak deyişler söylemeye başlar.

Ömrünün büyük bölümünü sazı elinde tekke, türbe ve dergâhları gezerek, dostlarını ziyaret ederek geçirdi. Çorum, Amasya, Yozgat, Tokat, Kırşehir ve Malatya yörelerini dolaştı; en çok Merzifon, Gümüşhacıköy ve Havza çevresindeki köylerde bulundu. Sıtkı Baba ve Kul Fakir gibi çağdaşı âşıklarla cemlerde ve muhabbet meclislerinde birlikte çalıp söyledi.

Şiirlerinde Alevi inancını, tasavvufu ve yolun ahlak anlayışını işler; yer yer döneminin olumsuzluklarını da eleştirir. Düvazimam, mersiye, tevhit, devriye ve elifnâme türlerinde çok sayıda şiiri vardır. Akıcı ve coşkulu bir söyleyişi olan şair, zaman zaman öğretici ve nasihat verici bir üslup benimser.

Ölüm tarihi kaynaklarda farklı verilir: bazı araştırmacılar 1867, bazıları 1894 yılını verir; bir başka araştırma ise bir şiirdeki tarih kaydına dayanarak 1907 yılını önerir. Ölüm ve mezar yeri kaynaklarda belirtilmez. Deyişleri zakirler tarafından cemlerde okunmaya devam eder.