Arama: Hz. Ali

www.gelincanlar.com/sozluk/alevilik

Alevilik

Hz. Ali ve Ehl-i Beyt sevgisini merkeze alan; ocak, cem, musahiplik ve insan-ı kâmil öğretisiyle yaşatılan inanç ve yaşam yolu.

www.gelincanlar.com/sozluk/duldul

Düldül

Hz. Peygamber'e hediye edilip sonra Hz. Ali'ye verilen katır; Alevi-Bektaşi geleneğinde Ali'nin bineği olarak anılır.

www.gelincanlar.com/sozluk/ehl-i-beyt

Ehl-i Beyt

Hz. Muhammed'in ev halkı; Alevi inancında özellikle Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve onların soyundan gelen imamlar.

www.gelincanlar.com/sozluk/fakr

Fakr

Kulun her an Allah'a muhtaç olduğunu bilmesi ve dünya varlığına gönül bağlamaması anlamında tasavvuf terimi; Bektaşi geleneğinde derviş kendinden 'fakir' diye söz eder.

www.gelincanlar.com/sozluk/futuvvet

Fütüvvet

Cömertlik, yiğitlik ve fedakârlığı esas alan, Hz. Ali'yi pir ve 'baş fetâ' sayan ahlak anlayışı ve bu anlayış çevresinde örgütlenen kardeşlik geleneği.

www.gelincanlar.com/sozluk/futuvvetname

Fütüvvetname

Fütüvvet ahlakını ve erkânını anlatan eserlerin ortak adı; Ahilik ve Alevi-Bektaşi geleneğiyle ortak ilkeler taşır.

www.gelincanlar.com/sozluk/gadir-i-hum

Gadir-i Hum

Hz. Muhammed'in Veda Haccı dönüşünde Hz. Ali hakkındaki konuşmasını yaptığı yer ve bu olayın anıldığı gün.

www.gelincanlar.com/sozluk/hak-muhammed-ali

Hak-Muhammed-Ali

Alevi dualarında, deyişlerinde ve gülbanklarında birlikte anılan Hak, Hz. Muhammed ve Hz. Ali üçlemesi.

www.gelincanlar.com/sozluk/kamberiye

Kamberiye

Bektaşi dervişlerinin beline bağladığı, ucunda taş habbe bulunan, Hz. Ali'nin seyisi Kamber'in adını taşıyan örme kuşak.

www.gelincanlar.com/sozluk/kirklar-meclisi

Kırklar Meclisi

Alevi anlatısına göre Hz. Muhammed'in Miraç dönüşünde katıldığı, cem ve semahın kaynağı sayılan kırk kişilik manevi topluluk.

www.gelincanlar.com/sozluk/kirklar-semahi

Kırklar semahı

Kırklar Meclisi'ndeki ilk semahı canlandırdığına inanılan, pek çok ocakta miraçlamadan sonra dönülen semah.

www.gelincanlar.com/sozluk/kuran-i-natik

Kuran-ı natık

'Konuşan Kuran' anlamında; Hz. Ali'yi ya da kâmil insanı, kutsal metnin yaşayan ve onu yorumlayan karşılığı olarak gören anlayış.

www.gelincanlar.com/sozluk/la-feta-illa-ali

Lâ fetâ illâ Ali

'Ali'den başka yiğit, Zülfikar'dan başka kılıç yoktur' anlamındaki Arapça sözün ilk yarısı; fütüvvet geleneğinde Hz. Ali'nin baş fetâ sayılmasının dayanağıdır.

www.gelincanlar.com/sozluk/musahip

Musahip

Musahiplik bağıyla birbirine ikrar vermiş yol kardeşlerinin her biri.

www.gelincanlar.com/sozluk/nehcul-belaga

Nehcü'l-Belâga

Hz. Ali'ye nispet edilen hutbe, mektup ve sözlerin Şerif Radi tarafından derlendiği eser.

www.gelincanlar.com/sozluk/nevruz

Nevruz

21 Mart'ta kutlanan bahar ve yeni yıl bayramı; Alevi geleneğinde 'Sultan Nevruz' olarak Hz. Ali'nin doğumuyla da anılır.

www.gelincanlar.com/sozluk/nevruz-cemi

Nevruz cemi

21 Mart'ta, Sultan Nevruz'u ve baharın gelişini kutlamak için yapılan bayram cemi.

www.gelincanlar.com/sozluk/nevruziye

Nevruziye

Nevruz'u ve bu günün Hz. Ali'yle ilgili anlamını konu alan, özellikle Bektaşi şairlerinin yazdığı şiirler.

www.gelincanlar.com/sozluk/on-iki-imam

On İki İmam

Hz. Ali ile başlayıp Muhammed Mehdi ile sona eren, Ehl-i Beyt soyundan gelen on iki manevi önder.

www.gelincanlar.com/sozluk/on-yedi-kemerbest

On Yedi Kemerbest

Alevi-Bektaşi geleneğinde Hz. Ali'nin yakın çevresinde yer alan ve 'kemer bağlanarak' yola hizmete adandığına inanılan on yedi kişi.

www.gelincanlar.com/sozluk/pence-i-al-i-aba

Pençe-i Âl-i Abâ

Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'den oluşan, 'aba altındakiler' olarak anılan beş kutsal kişi.

www.gelincanlar.com/sozluk/sah-i-merdan

Şah-ı Merdan

Hz. Ali'nin deyiş, gülbank ve cenknamelerde sık geçen lakabı; Farsça merdân, Arapça ricâl kelimesi gibi 'erler, yiğitler' anlamındadır.

www.gelincanlar.com/sozluk/sahkulu-ayaklanmasi

Şahkulu ayaklanması

1511'de Teke yöresinde Şahkulu önderliğinde Kızılbaş eğilimli Türkmenlerin, dirliği elinden alınmış sipahilerin ve yoksul köylülerin Osmanlı yönetimine karşı başlattığı ayaklanma.

www.gelincanlar.com/sozluk/sed

Şed

Fütüvvet, Ahilik ve tarikat geleneklerinde yola giren kişiye törenle kuşak ya da kemer bağlanması; kişinin yola bağlandığının ve hizmete söz verdiğinin simgesidir.

www.gelincanlar.com/sozluk/seyyid

Seyyid

Hz. Muhammed'in torunları Hasan ve Hüseyin soyundan geldiği kabul edilen kişilere verilen unvan.

www.gelincanlar.com/sozluk/tigbent

Tığbent

Bektaşi nasip töreninde, nasip kurbanının yününden örülüp mürşit tarafından üç düğümle talibin beline bağlanan kuşak.

www.gelincanlar.com/sozluk/ucler-yediler-kirklar

Üçler, Yediler, Kırklar

Kim oldukları bilinmeyen, dünyanın düzenini gözettiğine inanılan gizli veliler topluluğunun Türkçedeki adı; inanç özellikle Alevi geleneğinde yaşatılmıştır.

www.gelincanlar.com/sozluk/velayet

Velayet

Manevi yakınlık ve önderlik makamı; Alevi inancında Hz. Ali'nin temsil ettiği, nübüvvetin batıni yüzü.

www.gelincanlar.com/sozluk/veysel-karani

Veysel Karanî

Hz. Peygamber'i görmeden ona bağlandığı kabul edilen Yemenli zâhid; Tahtacı Alevilerinin cem erkânında onunla Hz. Peygamber arasındaki rivayet canlandırılır.

www.gelincanlar.com/sozluk/zulfikar

Zülfikar

Hz. Ali'nin iki uçlu kılıcı; Alevi-Bektaşi simge dilinde adalet, yiğitlik ve Ali sevgisinin işareti.