Diş hediği: Bebeğin ilk dişine kaynayan buğday

Bebeğin ağzında beliren ilk beyaz nokta, Anadolu'nun pek çok evinde olduğu gibi Alevi ailelerinde de bir kutlama sebebidir. Doğumdan altı yedi ay kadar sonra ilk diş görününce komşular ve akrabalar çağrılır, diş hediği, diş bulguru ya da diş buğdayı denilen yemek pişirilir. Araştırmacılar bu geleneğin bebek ölümlerinin sık görüldüğü dönemlerden kaldığını, sağlıkla aşılan her eşiğin topluca kutlandığını hatırlatır. Geleneğin özünde, annenin çocuğunun ilk dişini kutlamak için buğday pişirip akrabalarına dağıtması yatar. Buğday Anadolu'da tarih boyunca bereket ve hayatla özdeşleştirilmiş, keşkekten hediğe pek çok özel gün yemeğinin temeli olmuştur.

Hazırlık bir gece önceden başlar: buğday, nohut ve bakla ayrı kaplarda ıslatılır. Ertesi gün buğday bol suda, taneleri yumuşayıp açılana kadar bir, bir buçuk saat haşlanır. Nohut ve bakla, pişme süreleri farklı olduğu için ayrı tencerelerde pişirilir. Hepsi yumuşayınca süzülür, büyük bir kapta birleştirilir ve tuzlanır. Karışım ılıyınca kuru üzüm ve kırılmış ceviz eklenip harmanlanır; diş hediği ılık ya da oda sıcaklığında ikram edilir.

Tarif yöreden yöreye değişir. Bazı yerlerde buğdayla birlikte başka bakliyatlar da kaynatılır; bazı yerlerde ise çocuğun dişleri mısır taneleri kadar düzgün dizilsin dileğiyle mısır haşlanır, üzerine şeker ve susam serpilir. Kimi evlerde tuzlu, kimi evlerde tatlı yapılması bundandır; ortak olan, tanelerin bolluğu ve kalabalık bir sofraya yetecek kadar pişirilmesidir.

Diş hediği yalnız bir yemek değil, küçük bir buluşmadır. Davetliler eli boş gelmez: bebek için kıyafet getirir ya da hedik kabına para bırakırlar. Hediğin yanında başka ikramlıklar da hazırlanır. Böylece buğdayın bereketi ile bebeğin büyümesi aynı sofrada buluşur ve aile bu eşiği komşularıyla birlikte geçmiş olur.