Hızır lokması: Bıçak değmeden bölünen kömbe

Alevi inancında Hızır'ın adı anılarak ikram edilen her yiyecek bir lokmadır; ama oruç sonrası pişirilen Hızır lokmasının yeri ayrıdır. Bir, üç, beş ya da yedi gün tutulan Hızır orucunun bitiminde hazırlanan bu yağlı ve sütlü çörek pek çok yörede kömbe, bazı yörelerde gıllor adıyla bilinir. Kan akıtılmadan sunulan bir kurban gibi görülür: kurban kesemeyen aileler, hatta oruç tutamayanlar bile Hızır adına bir tepsi kömbe pişirebilir. Kurban kesen aileler de ayrıca lokma pişirir; çünkü Hızır lokması, aynı yiyeceği bölüşmenin ve dayanışmanın simgesidir.

Hamur için süt, yoğurt, yumurta, eritilmiş tereyağı ve sıvı yağ geniş bir kapta çırpılır; şeker ve tuz eklenir. Un azar azar ilave edilerek ele hafifçe yapışan, yumuşak bir hamur yoğrulur. Maya kullanılmaz. Hamur yağlanmış büyük bir tepsiye alınır ve elle bastırılarak iki parmak kalınlığında düzgünce yayılır.

Tepsi önceden ısıtılmış 200 derecelik fırına verilir ve üzeri kızarıp altı pişene kadar 35–40 dakika pişirilir. Eskiden kömbe közde pişirilirdi; evdeki fırın da aynı işi görür. Fırından çıkan kömbe birkaç dakika dinlendirilir; ılıkken elle bölünmesi daha kolaydır.

Oruç genellikle salı başlar, perşembe akşamı biter; kömbe de son gün, perşembe gecesine yetişecek biçimde pişirilir ve cemin tutulduğu yere götürülür. Cemden sonra dede Hızır'ı anarak lokmaları dualar; dede yoksa bu görevi evin büyüğü üstlenir. Kömbeyi getirenler onu “ya Hızır” diyerek elleriyle böler; bazı yörelerde lokmaya bıçak değdirmek uygun görülmez. Payını alan kişi niyaz ederek lokmayı öper, başına götürür ve öyle yer. Herkes kendi kömbesini getirdiği için birbirinin lokmasından şifa niyetine tadılır; artan dilimler eve dönüp komşulara dağıtılır.