Fuzuli

Fuzuli'nin asıl adı Mehmed, babasının adı Süleyman'dır. Oğuzların Bayat boyuna mensuptur. Nerede ve ne zaman doğduğu kesin olarak bilinmez; kaynakların çoğu Bağdat yöresini gösterir, Hille ya da Kerbela'da doğduğunu söyleyenler de vardır. Doğum yılı için 1480 civarı ve 1490'lar gibi farklı tahminler bulunur. Hayatının tamamını bugünkü Irak topraklarında geçirdi.

Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı yönetimlerini gördü; 1534'te Bağdat'ın Osmanlı yönetimine geçmesinden sonra da bu şehirde yaşadı. Kerbela'da Hz. Hüseyin'in türbesine yakın bir hayat sürdüğü bilinir. Kaynaklara göre 1556'da bir salgın sırasında Kerbela'da vefat etti.

Türkçe, Farsça ve Arapça eserler verdi. Türkçe Divanı, Leylâ vü Mecnûn mesnevisi, Kerbela olayını anlatan Hadîkatü's-Süedâ, Şikâyetnâme, Beng ü Bâde ve Sıhhat ü Maraz en bilinen eserleri arasındadır. Azerbaycan Türkçesinin en büyük lirik şairi ve divan şiirinin zirvelerinden biri olarak kabul edilir. Hadîkatü's-Süedâ, Kerbela'yı anlatan eserler arasında en çok okunanlardan biri oldu ve Muharrem anmalarında yüzyıllar boyunca okundu. Şikâyetnâme ise bağlanan maaşını alamayışını anlattığı, dönemin bürokrasisini ince bir mizahla eleştiren mektubuyla ünlüdür.

Ehl-i Beyt'e derin sevgisi, Kerbela mersiyeleri ve aşkı derin bir acıyla dile getiren üslubu nedeniyle Alevi geleneğinde Yedi Ulu Ozan'dan biri sayılır. Gazelleri ve mersiyeleri Alevi meclislerinde de okunur; Kerbela'daki mezarı ziyaret edilir.