Hayreti

Hayretî, 16. yüzyılın ilk yarısında Rumeli'de yaşamış bir divan şairi ve mutasavvıftır. Asıl adı Mehmed olup kaynaklarda Mehmed Çelebi, Mehmed Şah ve Baba Hayretî adlarıyla da geçer. Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Vardar Yenicesi'nde doğdu; doğum tarihi bilinmemektedir. Mevlevi şeyhi Yusuf Sîneçâk'ın kardeşidir.

Tezkirelerin aktardığına göre bir süre Rumeli akıncı ocaklarında sipahi olarak bulundu ve hayatını büyük ölçüde Mihaloğulları ile Yahyalı akıncı beylerinin desteğiyle sürdürdü. İstanbul'a giderek devlet büyüklerine kasideler sundu; Sadrazam İbrahim Paşa'ya da bir şiir takdim etti. Beklediği büyük ihsan yerine küçük bir tımar alınca memleketine döndü.

Tasavvuf yolunda önce İbrahim Gülşenî'ye bağlandığı, ardından Rumeli abdallarının arasına katılarak Bektaşiliği benimsediği aktarılır. Kendisini Caferi olarak tanıtır; çağdaşı tezkireciler de onu Caferi ve Alevi meşrepli bir şair olarak anar. Bir beytinde kendini açıkça Bektaşi diye niteler, bazı yazma mecmualarda Balım Sultan'a bağlılığını dile getiren bir gazeli de bulunur. Şiirlerinde Hz. Ali, İmam Hüseyin ve On İki İmam sevgisini işlerken ilk üç halifeye de saygıyla yer verir.

Ömrünün sonlarında gözlerini kaybettiği belirtilir. Hicri 941 yılında, yani 1534-35'te vefat etti. Kaynakların çoğu, vasiyeti üzerine Vardar Yenicesi'nde kurduğu zaviyeye defnedildiğini ve kabrinin ziyaret yeri olduğunu yazar; İstanbul Sütlüce'de kardeşinin yanında da adına bir mezar taşı bulunduğundan bunun bir makam olabileceği düşünülür.

Divanı kaside, gazel ve musammatlardan oluşur; abdalların yaşayışını, giyimini ve düşüncesini yansıtan şiirleriyle dikkat çeker. Belgrad ve Yenice şehrengizleri ile birkaç mesnevisi de vardır. Sadettin Nüzhet Ergun onu Anadolu'da bu tarz şiirin en güçlü temsilcilerinden biri sayar; antolojisinde İmam Hüseyin için yazdığı mersiye de yer alır.